Tijdens mijn bezoek aan de Heksenwaag begin augustus hingen daar zes van de dertien Clanmoeders die kunstenares Nicolette van den Hadelkamp schildert voor haar Wise Woman Collection. Maar wie zijn deze dertien vrouwen eigenlijk, waar komen hun verhalen vandaan en welke vorm van wijsheid vertegenwoordigen zij?
‘Ik loop verder de trap af en kijk door de enorme touwen van de Heksenwaag heen. Mijn oog wordt meteen getrokken naar Setting Sun Woman. Sommige vrouwen zijn van opzij geschilderd, maar zij kijkt me recht aan. Met haar donkere ogen lijkt ze zelfs dwars door me heen te kijken.
Zij staat voor de verantwoordelijkheid die we dragen voor de generaties die na ons komen. Terwijl ik haar verhaal lees, voel ik hoe gemakkelijk ik mezelf heb wijsgemaakt dat er aan veel onrecht toch niets te veranderen valt: ‘Ach, zo erg is het toch niet?’
“Zo erg is het wel,” lijkt de oude, wijze vrouw met de donkere ogen me te zeggen. “En jij mag er wat aan gaan doen.”
Van deze wijze vrouw kan ik dat aannemen. Ik voel mijn woede, mijn verlangen om me vaker uit te spreken en meer dan ooit de behoefte om zelf ooit uit te groeien tot een wijze, oude vrouw.’
Ingekort fragment uit Van hoofd naar hart – Een persoonlijk jaar leven volgens de seizoenen
Tijdens mijn bezoek aan de Heksenwaag begin augustus raakte ik gefascineerd door de Clanmoeders die kunstenares Nicolette van den Hadelkamp heeft geschilderd. Elk van de zes schilderijen is gebaseerd op een oude, wijze Clanmoeder, verbonden met een specifieke maan in het jaar.
Wie zijn de dertien oorspronkelijke Clanmoeders?
De Clanmoeders kregen brede bekendheid door het boek The 13 Original Clan Mothers van Jamie Sams uit 1993. Sams verbond daarin een aan haar doorgegeven orale traditie met de begeleiding die zij zelf van vrouwelijke elders ontving. De inheemse volken van Noord-Amerika kenden een belangrijke rol toe aan de wijze, oude vrouw en Sams verbond zich met hun wijsheid en wilde dat graag doorgeven.
Iedere Clanmoeder is verbonden met een maancyclus en vertegenwoordigt een vorm van vrouwelijke wijsheid. Samen vormen zij een pad van zelfontwikkeling.
Waarom zijn er dertien Clanmoeders?
Een zonnejaar telt meestal twaalf en soms dertien volle manen. De Clanmoeders zijn daarom verbonden verschillende maancycly en niet zozeer met onze twaalf kalendermaanden of de seizoenen.
De eerste twaalf Clanmoeders vertegenwoordigen ieder een eigen les. In de dertiende komen deze lessen samen in transformatie en heelwording. Die dertiende maan komt elke twee à drie jaar voor.
De betekenis van de dertien Clanmoeders
De namen en volgorde van de dertien Clanmoeders komen uit The 13 Original Clan Mothers van Jamie Sams. Omdat ik het boek zelf niet heb maar me wel sterk tot hen aangetrokken voelde, ben ik online op zoek gegaan naar de lessen en eigenschappen die aan elke wijze vrouw worden toegekend.
1. Talks with Relations – Zij die spreekt met al wat leeft
Zij staat voor onze verwantschap met dieren, planten, stenen, het weer en de seizoenen. Ze leert ons de natuurlijke ritmes herkennen en respecteren.
2. Wisdom Keeper – Zij die wijsheid meedraagt
Wisdom Keeper bewaart herinneringen, verhalen en tradities. Haar les gaat over weten waar we vandaan komen en welke kennis we willen doorgeven.
3. Weighs the Truth – Zij die de waarheid weegt
Deze Clanmoeder vertegenwoordigt rechtvaardigheid, gelijkwaardigheid en verantwoordelijkheid. Zij nodigt ons uit eerlijk te kijken naar onze woorden, keuzes en handelingen.
4. Looks Far Woman – Zij die ver kijkt
Looks Far Woman is verbonden met dromen, visioenen en het vermogen voorbij het direct zichtbare te kijken. Ze leert ons aandacht geven aan beelden en gevoelens die uit een diepere laag opkomen.
5. Listening Woman – Zij die luistert
Listening Woman brengt ons naar stilte en innerlijk weten. Daar kunnen we horen wat ons lichaam, hart en onze binnenwereld proberen te vertellen.
6. Storyteller – Zij die verhalen vertelt
Storyteller deelt wijsheid door persoonlijke verhalen. Verhalen verbinden generaties en geven woorden aan ervaringen die anders verborgen kunnen blijven.
7. Loves All Things – Zij die alles liefheeft
Zij staat voor liefde, intimiteit, plezier en respect voor het lichaam. Haar les omvat ook zelfrespect, vergeving en het durven ontvangen van plezier.
8. She Who Heals – Zij die heelt
She Who Heals is verbonden met plantenkennis, geboorte, sterven, rouw en herstel. Zij herinnert ons eraan dat heling vaak begint bij aanwezig blijven bij wat pijn doet.
9. Setting Sun Woman – Zij van de ondergaande zon
Setting Sun Woman bewaakt de behoeften van de zeven generaties die na ons komen. Zij vraagt ons zorgvuldig om te gaan met onze keuzes, onze wil en de bronnen van de aarde.
10. Weaves the Web – Zij die het web weeft
Zij staat voor creatiekracht en het zichtbaar maken van dromen en ideeën. Ze weeft het web van het leven en brengt alle verbanden aan.
11. Walks Tall Woman – Zij die rechtop loopt
Walks Tall Woman vertegenwoordigt leiderschap, innerlijke kracht en het bewandelen van nieuwe wegen. Ze laat zich niet van haar pad brengen en nodigt je uit om jouw eigen weg te volgen.
12. Gives Praise Woman – Zij die dank brengt
Gives Praise Woman staat voor dankbaarheid en de wisselwerking tussen geven en ontvangen. Zij helpt ons aandacht te houden voor wat er al is en is voor mij sterk verbonden aan de oogsttijd.
13. Becomes Her Vision – Zij die haar visie wordt
Niet elk jaar heeft een dertiende volle maan. In deze dertiende Clanmother komen de voorgaande lessen samen. Zij staat voor transformatie: erkennen welke weg je hebt afgelegd en werkelijk gaan leven wat je onderweg hebt geleerd.
De Wise Woman Collection van Nicolette van den Hadelkamp
Nicolette van den Hadelkamp begon in 2023 aan haar Wise Woman Collection. In de week waarin haar grootmoeder overleed, kreeg zij het verzoek een oudere vrouw te schilderen. Dat eerste portret vormde het begin van een collectie die uiteindelijk uit dertien werken zal bestaan. Ik hoorde over haar collectie in een kunstpodcast van Rosanne Versteeg en werd meteen gegrepen door zowel de betekenis als de werken zelf.
Op dit moment zijn zes van de dertien Wise Women voltooid.
De oorspronkelijke schilderijen worden niet verkocht. Via de Wise Women Circle reizen ze steeds zes maanden naar een nieuwe hoedster. Onderweg verzamelen ze nieuwe verhalen, ervaringen en ontmoetingen. Op de website van Nicolette lees je meer over de collectie.
In de zomer van 2026 worden de eerste zes Clanmoeders samen tentoongesteld in Museum de Heksenwaag in Oudewater. Die expositie bracht mij voor het eerst naar een plek waar ik jarenlang weerstand tegen had gevoeld. Waar mensen eeuwen geleden werden gewogen en beoordeeld, keek ik nu in de gezichten van zes oude vrouwen die ieder een andere vorm van wijsheid belichamen.
De wijze vrouw in onszelf
De dertien Clanmoeders laten zien dat vrouwelijke wijsheid veel verschillende gezichten heeft. De wijze vrouw kan stil en luisterend zijn, maar ook creatief, liefdevol, uitgesproken of krachtig. Ze kijkt naar wat eerdere generaties haar hebben geleerd en naar wat zij zelf wil doorgeven.
Juist die veelheid raakte me tijdens mijn bezoek. Elke vrouw heeft me een andere les te leren, net als elke seizoensovergang me uitnodigt om met een bepaald thema aan de slag te gaan.
Mijn ontmoeting met Setting Sun Woman werd onderdeel van Van hoofd naar hart, het boek dat ik momenteel schrijf en in november 2026 hoop uit te geven. In mijn nieuwe boek probeer ik mijn gevoelens minder te beredeneren en bagatelliseren, maar er juist ruimte aan te geven en ernaar te luisteren. De natuur en haar seizoenen vormen in dat proces mijn spiegel.
Mijn eigen wijze vrouwen
Door me te verdiepen in de Clanmoeders kregen de twee schilderijen die de afglopen weken op mijn pad kwamen een diepere betekenis. In het werk dat ik samen met Rosanne Versteeg maakte voor de cover van mijn nieuwe boek, sta ik tussen vier hoge bomen en kijk ik omhoog. Het was een heel proces om bij het schilderen op mijn gevoel en het droombeeld dat zich aan mij openbaarde te vertrouwen. Ik zie de vrouw in mijn werk als Zij die verwondert, Zij die aanschouwt, Zij die verliefd is op het leven. Een vrouw die zich klein kan voelen tegenover de grootsheid van de natuur en tegelijkertijd weet dat ze daar onlosmakelijk deel van uitmaakt.
In Focus, het schilderij van Nicolette van den Hadelkamp dat ik kort na mijn bezoek aan de Heksenwaag kocht, herken ik een ander deel van mezelf: Zij die focust, Zij die durft, Zij die ervoor gaat.
Ze herinneren me aan eigenschappen die ik in de transformatie van dit jaar van hoofd naar hart wil behouden: met verwondering naar het leven blijven kijken én durven handelen naar wat ik vanbinnen voel.
